Uitsterven.nu sterf je uit!

8Sep/120

Lekker! Zeemeermin in Tomatensaus…

front_versie_01Naast deze website, gaat 'uitsterven.nu' in samenwerking met Uitgeverij FRAKnoise boeken uitgeven die op de een of andere manier met uitsterven te maken hebben. De eerste daarvan is Zeemeermin in Tomatensaus, geschreven door Allard Krijger met illustraties van David Arntz.
Dit prentenboek is te koop via deze link

2Nov/090

Interview met Anna Lyzor over Paleontologische Psychologie

Naar aanleiding van haar nieuwe boek "Inleiding tot de Paleontologische Psychologie hebben wij een afspraak gemaatrilobietkt met dr Anna Lyzor, paleontologisch psycholoog aan de universiteit van Stordal, Noorwegen.  We ontmoeten haar in de lobby van haar hotel in Amsterdam, waar ze logeert in verband met de presentatie in Artissvan de Nederlandse vertaling van dat boek, later die dag.

We zitten tegenover een scandinavische vrouw, blond halflang sluik haar. Ze draagt een bril die haar net niet helemaal goed staat en ze heeft haar dunne lippen wat voller proberen te maken door met rode lippenstift een mooie welving te suggereren.

"Wat is dat nu eigenlijk, paleontologische psychologie?"
Anna Lyzor tovert een toegeeflijke glimlach tevoorschijn, waarbij we zien dat er wat lippenstick op haar tand zit,  en begint langzaam met een bleke stem te vertellen.
"Paleontologische Psychologie houdt zich bezig met het onderzoeken van de geest van uitgestorven soorten. Uit onderzoek van fossielen kunnen wij afleiden hoe een bepaalde soort geleefd heeft, wat gewoontes waren, wat er fijn  was en wat vervelend. Zo kunnen wij mede aan de hand van botstructuren, vindplaatsen en looproutes een psychologisch profiel maken.
"Wat kom je dan zoal te weten?
"Ach zoveel! Zo weten wij nu bijvoorbeeld waarom de Tyranosaurus Rex eigenlijk is uitgestorven.
"Euh, dat was toch die meteoor?"
Dr. Lyzor glimlacht ernstig.
"Ja, dat zou je denken. Maar dat is een nogal mechanische verklaring voor een in essentie existentiële zaak. Nee, Tyranosaurus Rex liep al duizenden jaren op deze aarde rond en ineens is hij weg. Dat wijst op een keuze, een besluit dat hij genomen heeft. Een besluit 'om niet meer te zijn.'"
"Waar leidt u dat uit af?"
"Wel, uit onderzoek is gebleken dat onze Rex..." hier gniffelt Dr Lyzor even "...helemaal niet 'het meest verschrikkelijke roofdier aller tijden' is geweest. Mensen hebben een voorliefde voor roofdieren, die zij bewonderen om hun kracht, hun gratie en hun meedogenloosheid...."
hier valt ze even nadenkend stil
"...hmm, dat zal te maken hebben met dat mensen zichzelf ook graag zo zien: als sterk, krachtig, soepel, een roofdier. Maar goed, wat blijkt nu, Rex is geen roofdier, maar een aaseter."
"Wat!!? Een aaseter? Zoals een gier, of een made?"
"Precies zoals een gier. Daarom heeft hij van zijn tanden op die manier gerangschikt en van die kleine armpjes. Zo kan hij zijn hele kop in een karkas steken, en met die armpjes houdt hij dan het gat open. Hij was ook niet egaal grijs of bruin, zoals je hem meestal ziet afgebeeld, nee hij had een opvallende rode kop. Die rode kop is ook een aanwijzing voor ons als paleontologisch psychologen. Die wijst namelijk in de richting van schaamte."
"Een Tyranosourus Rex, die zich schaamt?"
"Zeker. Immers, iedereen denkt dat hij een roofzuchtig monster is. En wat is hij werkelijk? Gewoon een groot uitgevallen loopgier. En daar komt nog een ander pijnlijk puntje bij. In zowat iedere film waarin een Tyranosaurus Rex voorkomt is hij niet alleen een geweldadige en slimme  moordenaar, maar maakt hij ook een geweldig lawaai. Een overdonderend gebrul waar de honden geen brood van lusten."
"Ja, natuurlijk. Zo klinken die beesten toch ook? Dat weet iedereen!"
"Ja, iedereen. Helaas is dit een misvatting. De Tyranosaurus maakt inderdaad wel geluid, maar niet veel meer als een klokkend ...'koelekoele koelekoele'..."
Dr Anna Lyzor doet het geluid zeer overtuigend na met een hand over de neus terwijl ze met de andere tegen haar keel slaat om wat trilling in de klank te krijgen.
"Maar wat heeft dit allemaal met het uitsterven van deze dinosaurus te maken?"
"Wel, dat moge duidelijk zijn. Hij kon niet aan de verwachtingen voldoen. Hij was geen formidabel roofdier, en bovendien slecht bij stem. Na een paar duizend jaar had hij zoiets van: dat hou ik niet meer vol, leven onder die druk. Ik moet het meest verschrikkelijke beest aller tijden uithangen, terwijl ik dat niet ben. En dus is hij uitgestorven, voordat iemand erachter kwam wat hij werkelijk was.  Zo werkt dat."
Dr. Anna Lyzor kijkt tevreden. Na een korte stilte vervolgt ze:
"Dus als wij als mensen niet zo geobsedeerd zouden zijn met het fenomeen 'roofdier' zou de Tyranosaurus Rex nog onder ons zijn."
"Maar toch niet alle uitgestorven dieren lijden aan een soort van aangepraat minderwaardigheidscomplex?"
" Oh nee! Zeker niet! De Trilobiet bijvoorbeeld heeft hele andere overwegingen gehad om uit te sterven.  Trilobieten zijn kunstenaars, en hebben door miljoenen  fossielen te worden een tijdloos, nee,  een eeuwig kunstwerk van zichzelf gemaakt. Een heel interessant concept, jezelf vereeuwigen door uit te sterven. Mooi toch?"
Haar weggedroomde ogen keren weer terug in het nu. Ze gaat verder met vlakke stem.
"Er zijn ook diersoorten, die vergeten zijn om uit te sterven. Als paleontologisch psycholoog kan ik daar eigenlijk niet echt iets over zeggen, het beest is er immers nog, maar toch durf ik dat uitstapje wel te maken. Ik heb het over de schildpad, duidelijk een dinosaurus, maar ook duidelijk (nog) niet uitgestorven. En nu wilt u natuurlijk weten of de paleontologische psychologie daar misschien een verklaring voor heeft?"
"Euh, ja?"
"Wel, als je een schildpad goed bekijkt zie je dat het een levensvorm is, die de neiging heeft zichzelf af te sluiten van zijn omgeving. Zijn hele anatomie schreeuwt als het ware: ik ben er niet, laat me met rust."
"Mwa, ik zie wat u bedoelt."
"Dus het beest heeft gewoon niet door, dat alle ándere dino's al uitgestorven zijn. Hij heeft niet gemerkt dat de wereld totaal veranderd is, dat er geen plaats meer is voor beesten zoals hij. Daarvoor is hij veel te veel met zichzelf bezig, en sluit de wereld altijd buiten. Kortom, hij is vergeten uit te sterven."
"Oh. Tjonge. En moeten we hem dan een handje helpen misschien? Volgens mij is daar wel een meerderheid voor te vinden?"
"Dat is een ethische kwestie, daar wil ik me liever niet over uitlaten. Hoewel ik wel vind eigenlijk dat of je uitsterft of niet, iets is dat de soort zélf moet beslissen. Stel je voor dat de ene diersoort voor de andere gaat bepalen: nou is het wel genoeg geweest, sterf je uit! Nee, dan beter 'ieder voor zich."
"Dank u wel voor dit gesprek, en veel succes vanmiddag bij de presentatie van uw boek."
"Ja hoor,  graag gedaan."
Ze pakt haar handtasje, veegt met een natgemaakte vinger haar lippenstift wat bij, staat op en verlaat de lobby.
Het boek is te bestellen via onze site.  Stuur een mailtje met daarin: bestelling boek 'inleiding tot de paleontologische psychologie door Dr. Anna Lyzor'.

Filed under: 04 wetenschap No Comments
5Aug/090

Cocon

“Zit ik nu nog in de cocon?”
Ik deed mijn ogen weer dicht. Natuurlijk zit ik nog in de cocon, dacht ik. Een bittere smaak in mijn mond, en misselijk was ik ook. Ik voelde een naald in mijn hals prikken.  Of eruit gaan. Of allebei. Mijn ogen gingen weer open, en ik zag nu iets meer dan alleen maar vlekken. Ik zag sterren. En voor me, heel in de verte, een planeet. Ik probeerde een beetje anders te gaan zitten, maar dat ging niet. Het was niet alleen een beetje gevoelig, er zat iets in mijn rug dat druk uitoefende als ik bewoog en steken van zinderende pijn door mijn ruggegraat stuurde. Maar er was eigenlijk ook geen plaats om anders te gaan zitten dan rechtop in de kuipstoel. Ik had vrij zicht rondom, het leek bijna alsof ik in een soort bananenschil stoel onbeschermd door de ruimte suisde. Dat was natuurlijk niet zo, ik was omringt door een krachtveld. ruimteschipIk was weliswaar gewekt door de timer, maar nog niet op de plaats van bestemming. Dat zou nog wel even duren.
“Muziek graag.”
De computer zette braaf muziek op. Het was iets van Aarde, minimal Electro House???? Afijn, een eerste kennismaking hoeft niet meteen een feest van herkenning te zijn. Wat de muziek wel deed was de situatie, die eigenlijk heel alledaags was, transformeren naar een buiten de werkelijkheid staande reis. Als in een trance zoefde ik door de weidse ruimte, die eindeloos en leeg leek. Het leek alsof de tijd door de muziek van vloeibaar tot stollend werd omgevormd, werd afgeremd in de vrije stroming die het anders altijd was. Een stilstaand beeld, als een foto, dat als geheel nog voortbewoog.

Het lawaai was onaangenaam. Niet alleen erg hard, maar ook veel schurend hoog en metalig gekletter.
“Welkom. Heeft u een goede reis gehad?” Ik keek naar de man die mij aansprak, en het duurde even voordat ik door had dat het tegen mij was, en dat het wel zo aardig zou zijn als ik reageerde.
“Zeker, dank u wel. Waar kan ik mijn spullen laten?” Ik had een klein rugzakje met wat persoonlijke spullen zoals een dshdfou4b_duk.
"Die kunnen wel op uw kamer, dat is geen probleem.”
Natuurlijk, dat had ik zelf kunnen bedenken. De man glimlachte.
“Nu wilt u vast weten waar uw kamer is?”
“Graag!” knikte ik. Hij ging mij voor, de gang had gladde muren die licht glinsterden.
“Mijn naam is SdifhSdiuhrS, maar hier op het Observatorium gebruiken we liever andere namen.  Zo heet ik Frank, Frank Rijk. Verder zul je straks onder meer mijn collega zien, Ladouce France.”
Hij stopte even met praten om na te denken, waarna hij langzaam verder ging.
“Volgens mij zitten in jouw sectie ook nog Floor Ida en Phil Le Pijnen.”
“Oh. En hoe moet ik me dan noemen?”
“Dat hangt van je gebiedje af. Maar dat zien we zo dan ook wel”
“oké.”

Vanuit mijn kamer liep ik in de richting die Frank had aangegeven, om in de vergaderruimte te komen. Om 16:00 zou iedereen van mijn werkgroep daar zijn, om mij welkom te heten. Ik voelde me niet echt thuis in deze besloten ruimte. De cocon was ook niet alles, maar niet zo benauwend als dit. Een vrouw kwam me tegemoet.
“Ah, jij bent dieje nieuwe??” ze stak geforceerd vriendelijk haar hand in mijn richting. Ik keek er verbaasd naar. Zo bleven we even tegenover elkaar staan, toen ze blijkbaar ineens doorhad dat ik totaal niet begreep wat er met die hand was. Ze lachte gemaakt.
“Ach ja, natoerlijk, deze gewoonte ken je nog niet. Je moed mijn hand vastpakkn en dat zeg je jauw naam.”
Dat kon ik wel.
“oai#jvbsdvW<”
Nu moest ze voor het eerst echt lachen, en meteen was ze wonderbaarlijk mooi. Ik was overdonderd.
“Ik ben Neder, Neder Saksen.” En ze gaf me haar kaartje. Gelukkig maar, want ik had niets gehoord. Toen stond ik ineens midden in de vergaderruimte met iets van tien anderen om me heen. Frank liep op mij toe en stelde iedereen aan me voor. Waarbij hij mij steeds ‘de nieuwe’ noemde. Het ging volkomen aan me voorbij en ik kon niet één naam onthouden, behalve die van Neder, maar ook alleen maar omdat ik haar kaartje nog steeds in mijn hand had. Ik keek op van het kaartje en blijkbaar was de bespreking al aan de gang, want een van de aanwezigen had plaatsgenomen aan het hoofdeinde en las de agenda voor. Na wat formaliteiten kwam agenda punt een: de Nieuwe. Dat was ik. De voorzitter keek mij aan.
‘Wel, oai#jvbsdvW<, bij deze heet ik u officieel welkom op het Observatorium. U bent hier ter vervanging van nfvoind*hf(, we zullen dus eerst de mededeling verzenden dat u bent aangekomen, en vervolgens wachten wij op een bevestiging van het hoofdkantoor. U bent toegewezen aan het westelijk halfrond, West Europa, waar u uw observaties kunt beginnen zodra de bevestiging binnen is.’
Dat wist ik al. Dus ik knikte beleefd.
“U heeft al een gebied uitgekozen?”
“Zeker.”
“Uw Observatoriale naam is?”
“Mijn naam is Ned Erland”
Gemompel klonk op uit de vergadering…

5Aug/090

Uitgestorven Dans

Uitsterven.nu wil ook graag kunstenaars voorstellen die het uitsterven als thema in hun werk verwerken. Hetzij eenmalig, of als rode draad door al hun werk. Als eerste een drietal werken van de kunstenares Jasmijn Broecksak, uit de serie 'uitgestorven dans'. Een inleiding van Jasmijn zelf:

Uitgestorven_dans_03Hoi, ik ben Jasmijn Broecksak, en ik kom uit Cappelle a/d IJsel. Voor mijn serie 'uitgestorven dans' ben ik geïnspireerd door de waan van de dag. Ik zie dat terug in hoe mensen dansen. In de jaren 30 danst men heel anders dan nu. Ook wat als 'verleidelijk' wordt beschouwd veranderd om de een of andere reden. Tenminste, bij mensen. Slakken, kraanvogels en kreeften doen al eeuwen lang dezelfde dans om elkaar het hof te maken, en dat werkt ook al eeuwenlang prima. Die beesten hebben zoiets als: kijk, het werkt toch, dus waarom een ander dansje leren? En het klopt ook, want ze sterven niet uit. Mensen daarentegen vinden om de haverklap een nieuwe dans uit, en nieuwe manieren om elkaar het hof te maken. Er is dus geen manier om een eeuwen of millennia lange traditie op te bouwen, en daarmee een zekere manier om de soort voort te laten bestaan.

Uitgestorven_dans_02En de verschillen zijn groot. Kijk bijvoorbeeld naar de verleidelijke buigingen van Betty Howard, en het schudden van haar boezem  vergeleken de zeer lenige, acrobatieke en soms robotische misschien zelfs spastische bewegingen van Beyoncé of Shakira.  De elementen 'stoer' en 'ruw' zie je helemaal niet bij Betty, en in overvloed bij Beyoncé en Shakira. Alle drie deze vrouwen worden als mooi en verleidelijk gezien in hun tijd, maar het zijn bijna elkaars tegengestelde. Hoe moet je daar wijs uit als soort? Op welke basis moet je dan je partner kiezen? Welke dans is de juiste voor het voortbestaan van de soort?

De serie  uitgestorven dans onderzoekt dat thema . Je ziet twee beelden door elkaar, een danseres uit een obscure film van rond 1950, en een sterk ge bitcrushde afbeelding van een japanse xxx danseres.

Uitgestorven_dans_01Als u interesse heeft in een of meer exemplaren van deze serie kunt u contact opnemen via uitsterven.nu of een mailtje sturen aan:  uitsterven@fraknoise.nl

De afbeeldingen zijn geprint op canvas en kosten € 200,-- per stuk.


Filed under: 06 Kunst No Comments
26Jul/092

De Kronieken van Klaas-Jan Dorretak de Neanderthaler, deel 1

neanderthaler

Het ritueel

Het was weer vroeg dag, deze ochtend.  Ik zat met opgetrokken benen  voor onze grot, en keek uit over het weidse landschap. Een landschap waarin ik mij zo thuis voelde. Achter mij hoorde ik mijn stamgenoten langzaam wakker worden, de vertrouwde geluiden van de vroege ochtend. Natuurlijk moest een van de kinderen, zo te horen Maartje, weer luidkeels gaan janken. Afijn, zo gaat dat.  Mijn bespiegelende stemming werd er wel door aangetast, en bijna automatisch stond ik op, en pakte mijn speer. Peter Steen en Jean Hondekop kwamen ook naar buiten gelopen. We stonden wat tegen elkaar te grommen en te duwen en onduidelijke gebaren te maken, zoals we dat volgens de geleerden gedaan zouden hebben.  Toen we dat achter de rug hadden gingen we een eindje van de grot af staan, om te overleggen hoe we de dag zouden indelen.  Peter vond dat we maar moesten gaan jagen, Jean had daar geen zin in. Die was net bezig met een nieuw ritueel te ontwerpen, en wilde nog wat voorschetsen maken en zo. Ik wist het niet. Het wild was moeilijk te vinden, en het land was droog.
"Weet je,..."  zei ik. "Ik denk dat we er beter mee op kunnen houden."
Peter keek verbaast op van het scherpen van zijn speer.
“Waarmee?”  vroeg hij “Waarmee moeten we ophouden?”
Jean keek me indringend aan. Ik ging aarzelend verder.
“Nou,…. hoeveel van ons zijn er nou nog? Hoeveel kinderen zijn er dit seizoen geboren?”
Jean liet zijn innemende grijns zien.
“Aan het volume dat geproduceerd wordt: dit jaar meer dan ooit!”
Dit gaf aanleiding voor ons om grommend en elkaar op de schouders rammend rond te springen totdat ik Peter een te harde por gaf en hij mij een lelijke trap tegen mijn knie gaf waarbij het zand alle kanten opstoof. Toen werd het menens. Jean rende luid krijsend tussen ons door, waardoor wij uit elkaar gedreven werden en hijgend onze kleren weer rechttrokken.
“Tja,..”  vervolgde ik na een korte tijd waarin de spanning geleidelijk weer afnam, “zoals ik al zei, ik denk toch dat we hier klaar zijn. Ik wil er een punt achter zetten. “
“Stoppen?”
“Ja.”
“Met?”
“Met alles. Gewoon ophouden te bestaan. Ik bedoel, waar doen we het nog voor? Heb je gezien hoe wij in de geschiedenisboekjes staan? “
“Ja, maar dat komt omdat Homo Sapiens denkt dat hij kan denken.”
“Klopt, dat weet jij, dat weet Peter, dat weet ik. Maar wat doen wij ertoe? Ik vind echt dat we op dit moment meer bijdragen aan, ……..euh, tja………  In ieder geval, meer bijdragen als we er NU mee ophouden. Ik wil niet worden als een Nana Mouskouri , die een parodie op zichzelf wordt omdat ze niet weet wanneer ze moet stoppen!”
Het werd stil. Dat was inderdaad een angstaanjagend schrikbeeld, en mijn stamgenoten zagen dit ook in.
“Oké. Laten we erover denken.”  Dat was Peter die terwijl hij dit zei langzaam zijn speer neerlegde, bijna als een symbolische daad.
“Maar hoe?”  vroeg Jean.
Ik ging op mijn hurken zitten, de twee anderen volgden mijn voorbeeld. De hoofden dicht bij elkaar.
“Dat ritueel hè, waar jij mee bezig bent…”  vroeg ik aan Jean, “…kun je dat misschien aanpassen voor dit doel?”
Jean fronste zijn wenkbrauwen… streek met zijn hand over zijn baard terwijl hij korte snuivende geluiden maakte. Hij dacht na.
“Nou, het is wel een heel  ander concept,….”
Nog een frons, maar een twinkeling kwam in zijn donkere ogen, een glimlach brak door en hij knikte ‘ja, ja!’ terwijl zijn lach steeds breder en guller en luider werd.  Ik begon mee te grinniken en ook Peter zat al te schuddebuiken. Spoedig  lagen we bulderend van het lachen door het stof te draaien. Wat een geweldige dag! Wat een feest!
Toen kwam Gerda de grot uit met Maartje op haar arm, haar ogen rood en gezwollen van het huilen.  Geheel zoals je dat van een Neanderthaler vrouw kon voorspellen kwam er een knetterende monoloog op megafoon volume, die weliswaar niemand verstond, maar die wel drie schuldbewuste gezichten opleverde. En ietsje later drie silhouetten van  mannen met speren die de heuvel afliepen om te gaan jagen.

25Jul/090

Observaties

maanOnze werkgroep Uitsterven.nu heeft via via de hand weten te leggen op een bijzondere bron van informatie.  Het gaat om raportages, onderzoeken en persoonlijke verslagen, die de nadagen van onze beschaving op een heel treffende en verrassend objectieve manier weten te beschrijven.  Iedere keer als we iets vinden zullen we dat hier publiceren.

24Jul/090

Kunst

Uitgestorven dans - Allard Krijger

Uitgestorven dans - Jasmijn Broecksak

Ook kunst is een aspect waarvoor wij plaats gaan inruimen. De kunst van het uitsterven natuurlijk, maar ook kunstuitingen die daarover gaan, of daardoor geinspireerd worden. Ben je kunstenaar en heb je iets met uitsterven? Via deze website kun je je werk publiceren, bekendmaken en/of aankondigingen doen. Stuur een bericht naar uitsterven@fraknoise.nl, of laat een berichtje achter als commentaar.

Filed under: 06 Kunst No Comments
24Jul/090

Wetenschap

De wetenschap heeft ook wel het een en ander te vertellen over uitsterven en de voor en nadelen daarvan. Hier komen berichten die betrekking hebben op wetenschappelijk onderzoek dat met uitsterven te maken heeft.wetenschap

Filed under: 04 wetenschap No Comments
24Jul/090

Voorstellen

Op deze plaats zul je met enige regelmaat voorstellen vinden, om het uitsterven te bevorderen, te bemoedigen dan wel onder de aandacht te brengen. Aarzel niet om met initiatieven te komen!ideeenbus

24Jul/090

Religie

Als er iets is dat met uitsterven te maken heeft, dan is het wel religie. Dus daar is ook plaats voor bij uitsterven.nu. Religieuze inzichten en religieuze thema's kunnen een welkome bijdrage zijn aan ons doel.religie

Filed under: 05 religie No Comments